Nasıl görünür
Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB)
Kişinin iradesi dışında zihnine gelen, yoğun kaygı yaratan takıntılı düşünceler (obsesyonlar) ve bu kaygıyı yatıştırmak amacıyla sergilenen yinelenen zihinsel veya fiziksel eylemler (kompulsiyonlar) bütünü.
Obsesyonlar (Takıntılı Düşünceler)
İstem dışı, ısrarcı ve belirgin kaygı ya da sıkıntıya neden olan, kişinin kendi zihninin bir ürünü olarak gördüğü ancak kontrol etmekte zorlandığı intruzif (davetsiz) düşünce, dürtü veya imgeler.
Kompulsiyonlar (Zorlayıcı Davranışlar/Ritüeller)
Kişinin obsesyonun getirdiği yoğun sıkıntıyı azaltmak veya korkulan bir durumun önüne geçmek amacıyla yapmak zorunda hissettiği, katı kurallara bağlı tekrarlayıcı davranışlar veya zihinsel eylemler.
Ruminasyon (Zihinsel Geviş Getirme)
Geçmişteki olumsuz olayları, hataları veya problemleri çözüme ulaştırma amacı gütmeksizin, zihinde pasif ve tekrarlayıcı bir biçimde sürekli olarak evirip çevirme; zihinsel odaklanma döngüsünden çıkamama durumu.
Aşırı Düşünme (Overthinking / Bilişsel Aşırı Yüklenme)
Olası tüm senaryoları ve riskleri zihinde sürekli analiz etme, eyleme geçmekte zorlanma ve buna bağlı olarak ortaya çıkan kronik zihinsel yorgunluk hali.
Terapide nasıl çalışıyoruz
OKB ve takıntılı düşüncelerle çalışırken Bilişsel ve Davranışçı Terapi temel çerçevemizdir. Obsesyonun yarattığı kaygı ile onu yatıştırmaya çalışan kompulsiyon arasındaki döngüyü birlikte tanır; kompulsiyonu ertelemeyi ve belirsizliğe tahammülü kademeli, planlı adımlarla çalışırız. Hız her zaman danışanın hazır olduğu ölçüde ayarlanır.
Ruminasyon ve aşırı düşünme baskınsa Metakognitif Terapi'nin yaklaşımı devreye girer: düşüncelerin içeriğiyle tartışmak yerine "düşünmeye devam etmenin" işlevini ve düşünceyle kurulan ilişkiyi ele alırız. Takıntıların altında yoğun suçluluk, utanç ya da aşırı sorumluluk hissi varsa Şefkat Odaklı Terapi ve Şema Terapi süreci destekler.
Hangi yaklaşımın kullanılacağı size ve getirdiğiniz zorluğa göre birlikte şekillenir. Yaklaşımların kısa açıklamaları için: Terapi yaklaşımları.
Ne zaman destek almalı
- Takıntılı düşünceler ve ritüeller günde bir saatten fazla zaman alıyorsa.
- Düşünceleri "kontrol etme" çabası işe yaramıyor, aksine sıklaştırıyorsa.
- Emin olma ihtiyacı ilişkileri, işi ya da günlük rutinleri kısıtlamaya başladıysa.
Sık sorulanlar
Aklımdan geçen kötü düşünceler benim gerçek isteğim mi?
Hayır. İstem dışı, rahatsız edici düşünceler (intruzif düşünceler) herkesin zihninde belirir; OKB'de fark, bu düşüncelere yüklenen anlam ve onları etkisiz kılma çabasıdır. Terapide tam da bu anlam ve tepki üzerine çalışırız.
Kompulsiyonlarımı bırakırsam kaygı dayanılmaz olmaz mı?
Kaygı ilk başta yükselir ancak beklenenden daha kısa sürede düşer; bu deneyim terapide küçük ve seçilmiş adımlarla, birlikte planlanarak yaşanır. Hiçbir adım hazır olmadan atılmaz.