Nasıl görünür
Prokrastinasyon (Erteleme Davranışı)
Yapılması gereken görev veya sorumlulukları, getireceği kısa vadeli kaygıdan kaçınmak adına kronik olarak sonraya bırakma; bu durumun performansı düşürmesiyle tetiklenen kısır döngüsel suçluluk ve yetersizlik hissi.
Motivasyon Eksikliği (Amotivasyon)
Hedefe yönelik bir davranışı başlatmak, sürdürmek ve tamamlamak için gerekli olan içsel ya da dışsal itici gücü, isteği ve mental enerjiyi bulamama durumu.
Dikkati Sürdürme ve Odaklanma Güçlüğü
Zihinsel çaba gerektiren bir göreve yoğunlaşmakta zorlanma, dışsal veya içsel uyaranlarla dikkatin hızla dağılması ve bilişsel odağı uzun süre koruyamama hali.
Zaman Yönetimi ve Planlama İşlevsizlikleri (Yürütücü İşlev Bozuklukları)
Günlük aktiviteleri organize etmede, görevler arasında stratejik öncelik belirlemede ve zamanı verimli/gerçekçi bir biçimde kullanmakta yaşanılan kronik zorlanma.
Performans Anksiyetesi (Değerlendirilme Kaygısı)
Sunum, sınav, mülakat veya topluluk önünde konuşma gibi nesnel olarak değerlendirileceği anlarda bireyin yoğun anksiyete yaşaması ve buna bağlı olarak gelişen bilişsel donma (freezing) / kilitlenme reaksiyonu.
Hedefe Yönelik İstikrarsızlık
Uzun vadeli amaçlar doğrultusunda planlı adımlar atmakta zorlanma, engeller karşısında motivasyonu hızla kaybetme ve davranışsal sürekliliği (sebatkârlığı) koruyamama durumu.
Terapide nasıl çalışıyoruz
Dikkat ve öz düzenleme güçlüklerinde önce ertelemenin işlevini anlamaya çalışırız: kaçınılan şey görev mi, yoksa görevin uyandırdığı kaygı ya da "yeterince iyi olmayacak" düşüncesi mi? Bilişsel ve Davranışçı Terapi'nin yapılandırılmış araçlarıyla başlama, sürdürme ve bitirme için somut stratejiler kurarız.
Dikkati sürdürme güçlüğünün boyutunu nesnel olarak görmek için MOXO Dikkat Testi uygulanabilir; sonuca göre gerekirse psikiyatrik değerlendirme için yönlendirme yapılır. Performans kaygısı ve mükemmeliyetçilik baskınsa Şema Terapi ve Şefkat Odaklı Terapi süreci tamamlar.
Hangi yaklaşımın kullanılacağı size ve getirdiğiniz zorluğa göre birlikte şekillenir. Yaklaşımların kısa açıklamaları için: Terapi yaklaşımları.
Ne zaman destek almalı
- Erteleme okul, iş ya da sağlık gibi önemli alanlarda somut kayıplara yol açmaya başladıysa.
- Odaklanma güçlüğü uzun süredir devam ediyor ve "daha çok çabalamak" işe yaramıyorsa.
- Sınav, sunum ya da mülakat gibi anlarda donma ve kilitlenme tekrar ediyorsa.
Sık sorulanlar
Bende dikkat eksikliği (DEHB) var mı?
Bunu tek başına bir web sayfası ya da tek bir test söyleyemez. MOXO Dikkat Testi dikkat profiline dair nesnel bir ölçüm sunar; tanı ise klinik değerlendirme ve gerektiğinde psikiyatrist görüşüyle konur. Terapi, tanıdan bağımsız olarak öz düzenleme becerileri üzerinde çalışır.
Sadece erteleme için terapiye gelmek abartı olmaz mı?
Hayır. Erteleme sıklıkla kaygı, özsaygı ve mükemmeliyetçilikle iç içedir ve hayat kalitesini ciddi biçimde düşürebilir. Somut, hedef odaklı ve genellikle daha kısa süreli bir çalışma yürütülebilir.