Bir şeyin bizi etkilediğini çok uzun süre fark edemeyebiliriz. Çünkü fark etmek; algıyla, dikkatle, hazır oluşla ilgilidir. Ama etkilenmek, çok daha sessiz ve kolayca gerçekleşir.
Sıcaktan etkileniriz, Soğuktan etkileniriz. Yağmurdan, rüzgârdan etkileniriz. Ama iklimin bizi nasıl değiştirdiğini, günlük hava değişimleri kadar kolay fark edemeyiz.
Belki de ancak yıllar sonra anlarız. Çünkü artık, o iklimin insanına dönüşmüşüzdür. Değişim çoktan içimize işlemiştir.
Manipülasyon da böyledir. İnsan bazen yıllarca daha korkak birine, daha kaygılı birine, daha sessiz birine dönüşür. Dönüşür de yıllarca fark edemez. Çünkü değişim, bir günde gerçekleşmez. Küçük değişimler ise çoğu zaman kişi tarafından fark edilemez.
Bir şehir gezeriz. Bir kitap okuruz. Bir sergide dolaşırız. O an büyük bir şey olmamış gibi gelir.
Sonra bir gün... Kurduğumuz bir cümlede, verdiğimiz bir kararda, çektiğimiz bir fotoğrafta ya da savunduğumuz bir fikirde fark ederiz. Orası bize dokunmuştur. Bizde bir iz bırakmıştır.
Bazı etkiler anında görünür: Elimizi sıcağa uzatırız, canımız yanar, hemen geri çekeriz. Bu, reflekstir.
Ama hayatın en güçlü etkileri çoğu zaman bir refleks gibi çalışmaz. Birikir. Yerleşir. Ve biz fark etmeden bizi dönüştürür.
Bir şeyin bizde hemen fark yaratmaması, bize hiçbir şey yapmadığı anlamına gelmez. Bazen en kalıcı izleri, ilk anda fark etmediklerimiz bırakır.